Ιστορική απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ υπέρ των εκδοτών Τύπου απέναντι στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι η χρήση δημοσιευμάτων Τύπου από τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες απαιτεί άδεια και ότι οι εθνικές αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν, ακόμα και επιβάλλοντας κυρώσεις

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε χθες Τρίτη 12 Μαΐου μία ιστορική απόφαση, κρίνοντας ότι τα κράτη μέλη μπορούν νόμιμα να επιβάλουν στις πλατφόρμες την καταβολή δίκαιης αμοιβής στους εκδότες Τύπου (και κατ’ επέκταση και στους δημοσιογράφους), όταν το περιεχόμενό τους χρησιμοποιείται από ψηφιακές πλατφόρμες καθώς και να θεσπίσουν διαδικασίες που υποχρεώνουν τις πλατφόρμες να διαπραγματεύονται με τους εκδότες Τύπου και να τους παρέχουν τα απαραίτητα στοιχεία για τον καθορισμό της αμοιβής.  

Η απόφαση εκδόθηκε επί αντιδικίας μεταξύ της Meta Platforms Ireland και της ιταλικής ρυθμιστικής αρχής AGCOM (Αρχή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων) και έκρινε για πρώτη φορά ζητήματα ερμηνείας του συγγενικού δικαιώματος εκδοτών Τύπου, όπως αυτά θεσπίστηκαν με την Ευρωπαϊκή Οδηγία του 2019 για τα πνευματικά δικαιώματα στην Ενιαία Ψηφιακή Αγορά και ειδικότερα τη συμβατότητα του σχετικού Ιταλικού Νόμου με το ενωσιακό δίκαιο. 

Με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να επιβεβαιώνει ότι η χρήση δημοσιευμάτων Τύπου από πλατφόρμες απαιτεί προηγούμενη άδεια και προφανώς αμοιβή και ότι οι εθνικές αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν, ακόμα και επιβάλλοντας κυρώσεις, ώστε να διασφαλίζεται δίκαιη αποζημίωση των εκδοτών, η απόφαση αυτή θεωρείται κομβική για το μέλλον της δημοσιογραφίας και των σχέσεων των εκδοτών με τους τεχνολογικούς κολοσσούς. 

Μεταξύ πολλών σημαντικών κρίσεων, το ΔΕΕ έκρινε ειδικά ότι οι πλατφόρμες υποχρεούνται να εισέρχονται σε διαπραγματεύσεις και να παρέχουν τα αναγκαία στοιχεία για τον υπολογισμό της αμοιβής, ενώ απαγορεύεται να περιορίζουν την ορατότητα ειδησεογραφικού περιεχομένου κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων με εκδότες. 

Είναι προφανές ότι η απόφαση αποτελεί δικαίωση τόσο των εκδοτών Τύπου όσο και των δημοσιογράφων, οι οποίοι δικαιούνται μεριδίου από την όποια αμοιβή καταβληθεί προς τους εκδότες εκ μέρους των πλατφορμών.

Ειδικό βάρος της απόφασης για την Ελλάδα

Η απόφαση του ΔΕΕ σηματοδοτεί κάτι ακόμα σημαντικότερο για την Ελλάδα καθώς ο ελληνικός νόμος με τον οποίο ενσωματώνεται στην ελληνική έννομη τάξη το συγγενικό δικαίωμα των εκδοτών Τύπου έχει διαμορφωθεί κατ’ ακολουθίαν του ιταλικού προτύπου.

Ως εκ τούτου, οι κρίσεις της απόφασης αφορούν άμεσα και το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο, επικυρώνοντας απολύτως την επιλογή του Έλληνα νομοθέτη, να αναθέσει στην Ελληνική Επιτροπή Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (ΕΕΤΤ) τη θέσπιση του Κανονισμού για την εξειδίκευση των κριτηρίων προσδιορισμού των εκδοτών από τις πλατφόρμες, αλλά και της δυνατότητας επιβολής διοικητικών προστίμων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των πλατφορμών προς τις ταχθείσες υποχρεώσεις.

Ο διευθυντής του ΟΣΔΕΛ* Γιωργανδρέας Ζάννος δήλωσε:

«Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ιστορική αυτή απόφασή του, επιβεβαίωσε ότι το διαχρονικό αίτημα εκδοτών και δημοσιογράφων απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες για αμοιβή και διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις είναι και δίκαιο, αλλά και αυτονόητο.

Πρόκειται για μία απόφαση που λαμβάνει υπόψη της την ανισορροπία δυνάμεων που υφίσταται μεταξύ αφενός των παντοδύναμων πλατφορμών και αφετέρου των εκδοτών Τύπου. Η εξασφάλιση της βιωσιμότητας και άρα του πλουραλισμού του Τύπου στην ψηφιακή εποχή αποτελεί επιτακτική ανάγκη Δημοκρατίας και με την απόφαση αυτή επιβεβαιώνεται ότι η θέσπιση υποχρεώσεων για τις μεγάλες πλατφόρμες είναι μονόδρομος για την επίτευξη της βιωσιμότητας αυτής.

Για την Ελλάδα η σημασία της απόφασης είναι πολλαπλή, καθώς ο ελληνικός νόμος ακολουθεί τις βασικές αρχές του ιταλικού μοντέλου, το οποίο κρίθηκε απολυτως συμβατό με το ενωσιακό δίκαιο. Επισημαίνεται ότι οι Έλληνες εκδότες Τύπου και δημοσιογράφοι εξακολουθούν να μην αποζημιώνονται από τις μεγάλες πλατφόρμες για τη χρήση του δημοσιογραφικού περιεχομένου διότι 4 χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου δεν έχει εκδοθεί ο Κανονισμός από την ΕΕΤΤ, ο οποίος θα εξειδικεύει τα κριτήρια, τη μεθοδολογία και τη διαδικασία για τον καθορισμό της αμοιβής.»

*Ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) είναι μη κερδοσκοπικός αστικός συνεταιρισμός. Σκοπός του είναι η συλλογική διαχείριση και προστασία των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων των δημιουργών και των εκδοτών έργων του λόγου. Λειτουργεί από το 1997 με άδεια του Υπουργείου Πολιτισμού (σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 4481/2017).

Εκπροσωπεί περισσότερους από 7.500 συγγραφείς, δημοσιογράφους, μεταφραστές και εικαστικούς δημιουργούς (εικονογράφους, σκιτσογράφους, φωτογράφους κ.λπ.), πάνω από 1.100 εκδότες βιβλίων, περιοδικών, Τύπου και σχεδόν το σύνολο των αλλοδαπών έντυπων έργων, μέσω συμβάσεων αμοιβαιότητας με 48 ξένους Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων.