Αποκλειστικά υπεύθυνος ο Δήμος για τα επικίνδυνα πεζοδρόμια

Με την απόφαση ΑΠ 532/2024 για την οδική ασφάλεια και τις υποχρεώσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο Άρειος Πάγος (ΑΠ 532/2024) έχει ξεκαθαρίσει ότι αποκλειστικά υπεύθυνος για τις κακοτεχνίες και τις φθορές στα πεζοδρόμια φέρει ο Δήμος και την ποινική ευθύνη ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι Δήμοι έχουν την αποκλειστική και αυτοτελή αρμοδιότητα για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται η ασφαλής κυκλοφορία των πεζών σε κοινόχρηστους χώρους.

Συνεπώς, το δικαστήριο έκρινε ότι η υποχρέωση επίβλεψης, ελέγχου και λήψης μέτρων συντήρησης (όπως η επισκευή φθαρμένων πλακών ή η τοποθέτηση προειδοποιητικής σήμανσης) ανήκει στα δημοτικά όργανα και απορρέει από τις αρχές της χρηστής διοίκησης.

Η ποινική διάσταση: Καταδίκη Αντιδημάρχου και όχι Δημάρχου

Η συγκεκριμένη υπόθεση έφτασε στο ανώτατο δικαστήριο μετά τον τραυματισμό πολίτη που σκόνταψε σε αποκολλημένες και υπερυψωμένες πλάκες στην Αριδαία. Ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την καταδίκη του Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών για σωματική βλάβη από αμέλεια δια παραλείψεως.

Στη Νέα Σμύρνη δεν υπάρχει πλέον Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών. Οπότε υπεύθυνος είναι μάλλον ο Θεόδωρος Μάντζιος ως Αντιδήμαρχος Πόλης, Δημοτικής Αστυνομίας και Πολιτικής Προστασίας.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, ο Αντιδήμαρχος κρίθηκε ένοχος για τους εξής συγκεκριμένους λόγους:

• Ο Δήμαρχος μεταβιβάζει με επίσημη απόφαση την εποπτεία και την ευθύνη των Τεχνικών Υπηρεσιών στον συγκεκριμένο Αντιδήμαρχο. Αυτό σημαίνει ότι οι αρμοδιότητες για τη συντήρηση και επισκευή των πεζοδρομίων είναι πλέον δικό του προσωπικό καθήκον.

• Στο ποινικό δίκαιο, αν έχεις την ιδιότητα του υπευθύνου και δεν ενεργήσεις ενώ οφείλεις και μπορείς, η παράλειψή σου εξισώνεται με θετική ενέργεια που προκάλεσε τη βλάβη. Ο Αντιδήμαρχος δεν έφτιαξε τις πλάκες, αλλά ούτε έβαλε έστω μια σήμανση κινδύνου (κορδέλα ή πινακίδα) για να προειδοποιήσει τους πεζούς.

• Το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο Αντιδήμαρχος μπορούσε να είχε μεριμνήσει για το έργο. Το γεγονός ότι οι πλάκες ήταν «αποκολλημένες και υπερυψωμένες» αποτελούσε μια εστία κινδύνου που η υπηρεσία του όφειλε να έχει εντοπίσει και διορθώσει.

• Η σωματική βλάβη της γυναίκας συνδέθηκε απευθείας με τη δική του αμέλεια. Το δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα ότι «φταίει ο ιδιοκτήτης του σπιτιού» ή «φταίει η παθούσα που δεν πρόσεχε», θεωρώντας την παράλειψη του Αντιδημάρχου ως την κύρια αιτία του ατυχήματος.

Εν ολίγοις, ο νόμος λέει ότι όταν αναλαμβάνεις μια θέση ευθύνης (όπως του Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών), αναλαμβάνεις ταυτόχρονα και την ποινική ευθύνη για οτιδήποτε πάει στραβά στον τομέα σου λόγω αμέλειας. Δεν είναι μόνο πολιτική η ευθύνη, είναι και ποινική.

Ο ρόλος των παρόδιων ιδιοκτητών

Η απόφαση προβαίνει σε μια κρίσιμη διευκρίνιση αναφορικά με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό. Παρόλο που οι διατάξεις ορίζουν τους ιδιοκτήτες των ακινήτων μπροστά από τα οποία βρίσκεται το πεζοδρόμιο ως «υπόχρεους», ο Άρειος Πάγος ερμηνεύει ότι η ευθύνη αυτή περιορίζεται αποκλειστικά στην καταβολή της δαπάνης και όχι στην εκτέλεση του έργου.

Συγκεκριμένα:

• Ο Δήμος οφείλει να επισκευάζει το πεζοδρόμιο.

• Στη συνέχεια, ο Δήμος καταλογίζει το κόστος της επισκευής στον ιδιοκτήτη του παρόδιου ακινήτου.

• Η παράλειψη του ιδιώτη να επισκευάσει το πεζοδρόμιο δεν απαλλάσσει τον Δήμο από την υποχρέωσή του να μεριμνήσει για την ασφάλεια των πολιτών.

  
  

Συμπέρασμα

Με την απόφαση αυτή, ο Άρειος Πάγος θωρακίζει το δικαίωμα των πολιτών (και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων όπως ηλικιωμένοι και ΑμεΑ) για ασφαλή μετακίνηση. Καθιστά σαφές ότι η προστασία της σωματικής ακεραιότητας των χρηστών των πεζοδρομίων αποτελεί διοικητικό καθήκον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο δεν μετατίθεται σε ιδιώτες, ανεξάρτητα από το ποιος τελικά επιβαρύνεται οικονομικά για το έργο.

Για περισσότερες πληροφορίες και το πλήρες κείμενο της απόφασης, μπορείτε να ανατρέξετε στην ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου (areiospagos.gr).