Φλέρυ Νταντωνάκη: Η «Μούσα» του Χατζιδάκι και η αθόρυβη ζωή της στη Νέα Σμύρνη
- Νέοι Ορίζοντες της Νέας Σμύρνης
- πριν από 2 ώρες
- διαβάστηκε 3 λεπτά
Η Φλέρυ Νταντωνάκη δεν ήταν απλώς μια τραγουδίστρια. Ήταν μια δόνηση, μια φωνή που κουβαλούσε όλο το μεταφυσικό βάρος της τέχνης. Αν και το όνομά της ταυτίστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι και τα μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, ένα μεγάλο και ουσιαστικό μέρος της προσωπικής της διαδρομής γράφτηκε στους δρόμους της Νέας Σμύρνης.
Η Φλέρυ Νταντωνάκη υπήρξε για πολλούς η σημαντικότερη Ελληνίδα τραγουδίστρια, μια καλλιτέχνιδα που δεν κυνήγησε ποτέ την επαγγελματική καριέρα με τους όρους της αγοράς, αλλά παρέμεινε ένας «βουδάκος», ένας αιώνιος εραστής της εσωτερικής αναζήτησης. Παρόλο που η ζωή της την ταξίδεψε από τις μεγάλες σκηνές της Νέας Υόρκης μέχρι τα στούντιο της Vanguard, η καρδιά της και οι πιο ανθρώπινες στιγμές της γράφτηκαν στις γειτονιές της Νέας Σμύρνης.
Τα πρώτα βήματα στην Αμερική
Γεννημένη το 1937 στην Αθήνα ως Ελευθερία Παπαδαντωνάκη, η Φλέρυ μεγάλωσε μέσα στις τέχνες. Με πατέρα σκηνοθέτη και παραγωγό, ανέβηκε στο θεατρικό σανίδι ήδη από τα 10 της χρόνια. Στα τέλη της δεκαετίας του ’50, η μοίρα τη φέρνει στις ΗΠΑ. Σπουδάζει στη Νότια Καρολίνα και το 1961 αποφοιτά από το Brandeis.
Η είσοδός της στο τραγούδι έγινε σχεδόν τυχαία, όταν φίλοι την παρότρυναν να τραγουδήσει ελληνικά δημοτικά. Αυτό ήταν το έναυσμα. Το 1965, η εμβληματική εταιρεία Vanguard κυκλοφορεί τον δίσκο «Fleury: The Isles of Greece». Εκεί, η Φλέρυ ερμηνεύει από Καλδάρα μέχρι Louis Bonfa, συστήνοντας μάλιστα στο αμερικανικό κοινό έναν «νεαρό Έλληνα συνθέτη», τον Μίκη Θεοδωράκη.
Η πολιτική συνείδηση και η συνάντηση με τον Μάνο
Μετά το πραξικόπημα του 1967, η Φλέρυ εντάσσεται στο αντιδικτατορικό κίνημα πλάι στη Μελίνα Μερκούρη και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Συγκλονιστική παραμένει η στιγμή που, προσκεκλημένη στην εκπομπή του Μερβ Γκρίφιν, καταγγέλλει τη Χούντα τραγουδώντας ζωντανά τη «Ρωμιοσύνη».
Το 1970 είναι η χρονιά-σταθμός. Στην Pasadena της Καλιφόρνια, ο Μάνος Χατζιδάκις την ακούει να αντικαθιστά μια ασθενούσα τραγουδίστρια στο πρόγραμμα «Jacques Brel is Alive and Well». Ο συνθέτης μένει εκστασιασμένος. Από εκείνη τη στιγμή, η Φλέρυ γίνεται η μούσα του. Μαζί ηχογραφούν τα «Λειτουργικά», τον «Κύκλο του CNS» και, με την επιστροφή τους στην Ελλάδα το 1972, τον εμβληματικό «Μεγάλο Ερωτικό». Η φωνή της ταυτίζεται με την απόλυτη πνευματικότητα, ερμηνεύοντας από Σαπφώ και Ευριπίδη μέχρι Ελύτη και Λόρκα.
Παράλληλα με τον Χατζιδάκι, η Φλέρυ πειραματίζεται. Το 1970, στο «Κονσέρτο ’70» του Σταύρου Ξαρχάκου, εμφανίζεται με λαϊκή φορεσιά και τραγουδά pop και δημοτικά μοτίβα δίπλα στον νεαρό τότε Βλάσση Μπονάτσο. Η Φλέρυ δεν είχε στεγανά. Μπορούσε να είναι ταυτόχρονα η Τζάνις Τζόπλιν και η Μαρίκα Νίνου, αντιμετωπίζοντας κάθε τραγούδι ως έναν διαφορετικό ρόλο.
Η ζωή στη Νέα Σμύρνη: Λαβύρινθοι και «Λαιστρυγόνες»
Καθ' όλη τη δεκαετία του ’70 και του ’80, η Φλέρυ ταλανίζεται από εσωτερικές αναζητήσεις. Ελκύεται από ανατολικές θρησκείες, ταξιδεύει στην Ινδία και το Θιβέτ, για να καταλήξει αργότερα να αποκαλεί τους γκουρού «λαιστρυγόνες επικίνδυνους». Σε αυτή την ταραγμένη περίοδο, η Νέα Σμύρνη και το παλιό προσφυγικό σπιτάκι της μητέρας της γίνεται το απάνεμο λιμάνι της.
Είναι συγκλονιστικό το οπτικό ντοκουμέντο από την εκπομπή «Φώτα Πορείας» της Έλενας Ακρίτα το 1984. Η Φλέρυ παραχωρεί συνέντευξη στην αυλή του σπιτιού της στη Νέα Σμύρνη, ενώ παραδίπλα η κόρη της, Ζωή, παίζει με το ποδηλατάκι της. Εκεί, ανάμεσα στα δέντρα της γειτονιάς μας, η Φλέρυ μίλησε για την «υπάρχουσα αλήθεια του πόνου» και την ανάγκη της για ένα περιβάλλον που να κατανοεί τη διάσταση του ονείρου.
Παρά τις σποραδικές της εμφανίσεις στον «Τιπούκειτο» ή τη συμμετοχή της στα «Τσιμεντένια Τρένα» των Τερμιτών το 1986, η Φλέρυ άρχισε να αποσύρεται. Η τελευταία της δημόσια εμφάνιση στη Ρωμαϊκή Αγορά με τη Δήμητρα Γαλάνη έμεινε στην ιστορία: η Φλέρυ εγκατέλειψε τη σκηνή σαν τρομαγμένο παιδί, για να επιστρέψει λίγο μετά και να χαρίσει μια ερμηνεία που δεν ξεχάστηκε ποτέ.
Μετά τη Νέα Σμύρνη, ακολούθησε η απομόνωση στα Μελίσσια. Χτυπημένη από τον καρκίνο, άφησε την τελευταία της πνοή στις 18 Ιουλίου 1998 στο νοσοκομείο «Μεταξάς».
Η μνήμη της μένει πάντα χαραγμένη στην πόλη μας
Η Φλέρυ Νταντωνάκη αναπαύεται σήμερα στην Παιανία, πλάι στον Μάνο Χατζιδάκι. Όμως, για εμάς στη Νέα Σμύρνη, η μορφή της παραμένει ζωντανή. Δεν ήταν μόνο η «Αγία» του τραγουδιού, αλλά και η γειτόνισσα που περπατούσε στους δρόμους μας, ψάχνοντας το «μέσα της».
Όπως είχε πει και η ίδια στην τελευταία της συνέντευξη: «Δεν υπάρχουν μύθοι, υπάρχει απλώς μια περιπέτεια την οποία έζησα... πια δεν ζητάς δασκάλους, ζητάς από τον εαυτό σου να καθοδηγηθείς». Η Νέα Σμύρνη είχε την τύχη να αποτελέσει το σκηνικό αυτής της εσωτερικής αναζήτησης, φιλοξενώντας μια από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του ελληνικού πολιτισμού στην πιο ανθρώπινη και ειλικρινή της έκφανση.
